Kościół Zdrojowy w Krynicy

Kościół Zdrojowy w Krynicy – Zdroju, noszący wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, znajduje się w samym centrum uzdrowiska, przy ulicy Kościelnej. Dzięki takiemu położeniu łatwo włączyć jego zwiedzanie w spacer po mieście. W pobliżu znajdują się między innymi deptak zdrojowy, Muzeum Zabawek , Stary Dom Zdrojowy oraz dolna stacja kolejki na Górę Parkową. Świątynia nie jest może najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem Krynicy, ale zdecydowanie warto poświęcić jej kilka chwil.

Historia Kościoła Zdrojowego w Krynicy-Zdroju

Kościół Zdrojowy w Krynicy został zbudowany w latach 1887–1892. Autorem pierwotnego projektu był Jan Zawiejski, jeden z najbardziej cenionych polskich architektów przełomu XIX i XX wieku. Jego nazwisko pojawia się również przy innych ważnych budowlach Krynicy-Zdroju. Wspólnie z Janem Niedzielskim zaprojektował między innymi Stary Dom Zdrojowy, należący do najbardziej charakterystycznych zabytków uzdrowiska.

Pierwsza świątynia została wzniesiona w stylu neorenesansowym, inspirowanym architekturą włoskiego renesansu. Jej konsekracja odbyła się w 1902 roku, a dokonał jej biskup tarnowski Leon Wałęga. Dwa lata później utworzono w Krynicy ekspozyturę niezależną od parafii w Muszynie, natomiast samodzielna parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny została erygowana w 1925 roku. Do dziś należy ona do diecezji tarnowskiej.

Rozwijające się uzdrowisko przyciągało coraz więcej mieszkańców, kuracjuszy i letników. Z czasem okazało się więc, że dotychczasowy kościół jest za mały. W latach 1932–1935 przeprowadzono jego gruntowną przebudowę i znacznie powiększono świątynię. Projekt przygotował Franciszek Mączyński, znany krakowski architekt, który zajmował się również projektowaniem i przebudową wielu innych obiektów sakralnych.

Dzisiejszy Kościół Zdrojowy w Krynicy-Zdroju różni się zatem od budowli wzniesionej pod koniec XIX wieku. Kolejne modernizacje częściowo zatarły jej pierwotne cechy neorenesansowe, tworząc interesujące połączenie starszej architektury z rozwiązaniami charakterystycznymi dla pierwszej połowy XX wieku. Historia oraz zabytkowa wartość budynku sprawiły, że został on objęty ochroną konserwatorską i wpisany do rejestru zabytków.

Architektura kościoła Wniebowzięcia NMP

Kościół został wzniesiony z cegły, kamienia oraz żelbetu, a jego zewnętrzne ściany są otynkowane. Obecnie jest to budowla trójnawowa z transeptem, czyli nawą poprzeczną, będącą pozostałością wcześniejszej świątyni. Nad skrzyżowaniem naw znajduje się duża kopuła, dobrze widoczna z wielu miejsc w centrum Krynicy.

Najbardziej charakterystycznym elementem bryły kościoła jest wysoka, kwadratowa wieża stojąca przy części frontowej. Uwagę zwraca również klasycyzująca fasada zwieńczona trójkątnym szczytem. Choć świątynia nie ma tak bogato zdobionej elewacji jak wiele kościołów barokowych, dobrze wpisuje się w zabudowę zabytkowej części uzdrowiska. Jej monumentalna sylwetka wyraźnie odróżnia się od otaczających ją pensjonatów, domów zdrojowych i budynków użyteczności publicznej.

Przed wejściem warto na chwilę zatrzymać się i spojrzeć na całą bryłę kościoła. Dopiero z pewnej odległości najlepiej widać wysoką wieżę, nawę poprzeczną oraz kopułę wznoszącą się nad środkową częścią budowli.

Wnętrze Kościoła Zdrojowego w Krynicy

Wnętrze kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny jest przestronne i reprezentacyjne, ale nie przytłacza nadmiarem dekoracji. Najważniejszym elementem prezbiterium pozostaje figura Matki Bożej Wniebowziętej, wykonana w 1966 roku przez zakopiańskiego rzeźbiarza Henryka Burzca. Postać Maryi została umieszczona w ozdobnej oprawie mozaikowej zaprojektowanej przez Stanisława Jakubczyka.

To właśnie mozaiki należą do najciekawszych elementów wystroju świątyni. Powstały na początku lat siedemdziesiątych XX wieku i przedstawiają między innymi stacje Drogi Krzyżowej. Dekoracje figuralne można zobaczyć również w bębnie kopuły. Warto zwrócić uwagę także na witraże zaprojektowane przez Bogdanę i Anatola Drwalów, które wykonano w krakowskiej pracowni Braci Paczków.

W kościele znajdują się cztery ołtarze boczne. Poświęcono je Najświętszemu Sercu Pana Jezusa, św. Antoniemu, św. Teresie od Dzieciątka Jezus oraz Matce Bożej Nieustającej Pomocy. Ciekawym elementem wyposażenia jest także marmurowa ambona zaprojektowana przez Henryka Burzca oraz kamienno-metalowa chrzcielnica wykonana w 1960 roku.

Na chórze muzycznym znajdują się obecnie 26-głosowe organy zbudowane w 1972 roku przez warszawskiego organmistrza Włodzimierza Truszczyńskiego. Warto sprostować informację często powtarzaną w starszych opisach kościoła. Instrument Jana Śliwińskiego ze Lwowa, wykonany w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku, nie znajduje się już w Krynicy. W 1972 roku został przeniesiony do kościoła w Zemborzynie, a jego miejsce zajęły obecne organy.

Kościół Zdrojowy w Krynicy – duży, ale czasami wciąż za mały

Chociaż Kościół Zdrojowy w Krynicy-Zdroju ma znaczne rozmiary, podczas niedzielnych Mszy Świętych często trudno znaleźć w nim wolne miejsce siedzące. Oprócz stałych parafian przychodzą tu bowiem liczni kuracjusze, turyści oraz osoby spędzające urlop w Beskidzie Sądeckim.

Planując spokojne zwiedzanie wnętrza, najlepiej wybrać porę poza nabożeństwami. Należy przy tym pamiętać, że jest to przede wszystkim czynna świątynia, dlatego podczas wizyty warto zachować ciszę i uszanować osoby, które przyszły tu na modlitwę.

Kościół Wniebowzięcia NMP jest szczególnie ważny 15 sierpnia, kiedy przypada uroczystość jego patronalnego wezwania. W ciągu roku odbywają się tu również koncerty muzyki sakralnej i organowej, wpisujące się w kulturalne tradycje uzdrowiska.

Czy warto zobaczyć Kościół Zdrojowy w Krynicy?

Kościół Zdrojowy warto odwiedzić przede wszystkim ze względu na jego historię, interesującą architekturę oraz położenie w centrum miasta.

Nie jest to kościół przepełniony starymi, barokowymi dekoracjami. Jego największe walory stanowią harmonijna bryła, duża kopuła, wysoka wieża, współczesne mozaiki oraz figura Matki Bożej Wniebowziętej. To ciekawy przykład świątyni, która zmieniała się wraz z rozwojem uzdrowiska i musiała zostać powiększona, aby pomieścić rosnącą liczbę mieszkańców oraz przyjezdnych.

Inne zabytkowe kościoły w Krynicy i okolicy

Podczas pobytu w Krynicy-Zdroju warto zobaczyć również dawne cerkwie łemkowskie. W dzielnicy Słotwiny znajduje się dawna cerkiew greckokatolicka, która obecnie służy jako rzymskokatolicki kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa. Innym ciekawym zabytkiem jest drewniana dawna cerkiew w Krynicy Dolnej, pełniąca obecnie funkcję kościoła pomocniczego.

Kilka kilometrów od Krynicy można odwiedzić sanktuarium w Tyliczu oraz kolejne zabytkowe cerkwie charakterystyczne dla pogranicza Beskidu Sądeckiego i Beskidu Niskiego Jeśli natomiast wybierzecie się na Słowację, warto zatrzymać się w pobliskim Bardejowie i zobaczyć monumentalną bazylikę św. Idziego stojącą przy pięknym, zabytkowym rynku.

Krynica-Zdrój i jej okolice to nie tylko górskie szlaki, pijalnie wód oraz uzdrowiskowe deptaki. Znajdujące się tutaj kościoły i dawne cerkwie przypominają o skomplikowanej historii regionu oraz wielokulturowym dziedzictwie tej części Karpat. Kościół Zdrojowy pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny jest jednym z najważniejszych elementów tego krajobrazu i miejscem, które warto uwzględnić podczas zwiedzania miasta.