Kościół franciszkanów w Krakowie

Kościół franciszkanów w Krakowie, nazywany również kościołem świętego Franciszka, jest jednym z najcenniejszych zabytków krakowskiego Starego Miasta. Świątynia zachwyca nie tylko swoją wielowiekową historią, ale także niezwykłym wnętrzem, w którym zobaczyć można dzieła Stanisława Wyspiańskiego, Józefa Mehoffera i innych wybitnych artystów. Warto odwiedzić to miejsce podczas spaceru po historycznym centrum Krakowa.

Kościół franciszkanów w Krakowie – gdzie się znajduje?

Kościół pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu w Krakowie znajduje się przy ulicy Franciszkańskiej, na rogu z Placem Wszystkich Świętych. Świątynia tworzy jeden kompleks z przylegającym do niej klasztorem franciszkanów.

Dla turystów dobrym punktem orientacyjnym jest również Trakt Królewski . Kościół znajduje się niedaleko ulicy Grodzkiej, pomiędzy Rynkiem a zamkiem na Wawelu. W pobliżu znajdują się także inne niezwykle cenne krakowskie świątynie, między innymi kościół św. Andrzeja, św. Piotra i Pawła oraz dominikańska bazylika Świętej Trójcy.

Dzięki temu bazylika franciszkanów w Krakowie jest bardzo łatwa do połączenia ze zwiedzaniem najważniejszych zabytków Starego Miasta.

Kościół znajduje się również na trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba, będącej częścią popularnego szlaku pielgrzymkowego prowadzącego do Santiago de Compostela.

Bazylika franciszkanów – bazylika mniejsza i sanktuarium

Kościół św. Franciszka z Asyżu od 1920 roku posiada tytuł bazyliki mniejszej. Świątynia jest także ważnym miejscem kultu religijnego. Znajduje się tutaj między innymi słynny obraz Matki Bożej Bolesnej, nazywanej Smętną Dobrodziejką Krakowa.

W kościele znajdują się również groby i miejsca związane z ważnymi postaciami zakonu franciszkanów oraz historii Krakowa. Szczególne znaczenie mają nagrobki błogosławionej Salomei Piastówny i błogosławionej Anieli Salawy.

Z krakowskim klasztorem franciszkanów związana jest także postać św. Maksymiliana Marii Kolbego. To właśnie tutaj rozpoczął on działalność wydawniczą, która z czasem została przeniesiona najpierw do Grodna, a następnie do Niepokalanowa niedaleko Warszawy.

Klasztor franciszkanów w Krakowie ma ponad 750 lat

Historia franciszkanów w Krakowie sięga XIII wieku. Z Pragi do Krakowa sprowadzili ich książę Henryk Pobożny oraz Bolesław Wstydliwy. Fundatorem kościoła był właśnie Bolesław Wstydliwy, książę krakowski i sandomierski, a zarazem brat błogosławionej Salomei.

Pierwsza konsekracja świątyni miała miejsce w 1269 roku. Niestety, pierwotny wygląd kościoła nie zachował się do naszych czasów. Przez kolejne stulecia budynek był wielokrotnie rozbudowywany i przebudowywany, a także odbudowywany po kolejnych pożarach.

Jednym z ciekawych, dziś już nieistniejących elementów kompleksu była dzwonnica. W 1563 roku przed wejściem do kościoła od strony ulicy Brackiej wzniesiono okazałą, trzykondygnacyjną budowlę wykonaną z kamienia i cegły. Miała ona plan kwadratu, a na poziomie ganku dla orkiestry znajdował się wielki dzwon kościelny.

Dzwonnica posiadała w dolnej części cztery bramy. Północna prowadziła na ulicę Bracką, południowa do kościoła, natomiast wschodnia i zachodnia wychodziły na przykościelny cmentarz. Budowla nie przetrwała do współczesności.

Kościół franciszkanów w Krakowie i wielkie pożary

Historia kościoła franciszkanów w Krakowie naznaczona jest licznymi pożarami. Ogień wielokrotnie niszczył świątynię, dlatego była ona przebudowywana i odbudowywana w różnych okresach.

Do największych pożarów doszło między innymi w 1462, 1476, 1655 oraz 1850 roku. Szczególnie tragiczny okazał się pożar Krakowa z 1850 roku, który doprowadził do ogromnych zniszczeń w wielu częściach miasta. Również zabudowania franciszkańskie ucierpiały wówczas bardzo poważnie.

Kolejne odbudowy sprawiły, że współczesny wygląd świątyni jest efektem wielu stuleci przemian. Właśnie dlatego spacer po jej wnętrzu jest jednocześnie spotkaniem z różnymi epokami sztuki i architektury.

Wnętrze kościoła św. Franciszka – niezwykłe dzieła sztuki

Dzisiejszy kościół św. Franciszka z Asyżu w Krakowie jest dużą, orientowaną świątynią, składającą się z nawy, transeptu oraz prezbiterium. Do kościoła przylegają również kaplice, wśród których szczególnie interesujące są kaplica Matki Bożej Bolesnej, kaplica błogosławionej Salomei oraz Kaplica Męki Pańskiej.

Największą uwagę wielu odwiedzających przyciąga jednak niezwykły witraż „Bóg Ojciec – Stań się!”, którego autorem jest Stanisław Wyspiański. Monumentalne dzieło należy do najbardziej charakterystycznych zabytków krakowskiego modernizmu i jest jednym z powodów, dla których warto zajrzeć do franciszkańskiej bazyliki.

Wyspiański jest również autorem witraży znajdujących się w oknach prezbiterium. Powstały one w latach 1897–1902 i przedstawiają między innymi cztery żywioły oraz postacie błogosławionej Salomei i św. Franciszka.

Artysta stworzył także niezwykłe secesyjne polichromie. W dekoracji wnętrza uczestniczył również Tadeusz Popiel. Malowidła pokrywające ściany prezbiterium i transeptu wyróżniają się bogatymi motywami geometrycznymi oraz roślinnymi. Można odnaleźć w nich między innymi przedstawienia popularnych polskich kwiatów.

W kościele znajdują się również obrazy Władysława Rossowskiego oraz rzeźby autorstwa Stanisława Wójcika. W Kaplicy Męki Pańskiej można natomiast zobaczyć naturalnych rozmiarów replikę Całunu Turyńskiego, poświęconą przez papieża Jana Pawła II.

Na uwagę zasługują także stacje Drogi Krzyżowej wykonane przez Józefa Mehoffera, jednego z najważniejszych przedstawicieli polskiej sztuki okresu Młodej Polski. W wystroju świątyni odnajdziemy ponadto liczne elementy barokowe.

Franciszkańska 3 – słynne papieskie okno

Tuż obok bazyliki znajduje się Pałac Biskupów Krakowskich, którego najbardziej rozpoznawalnym elementem jest słynne „okno papieskie” przy Franciszkańskiej 3.

To właśnie z tego miejsca Jan Paweł II podczas swoich pielgrzymek do Krakowa spotykał się z młodzieżą i pozdrawiał zgromadzonych wiernych. Później z okna przemawiali również papieże Benedykt XVI i Franciszek.

Franciszkańska 3 stała się dzięki temu jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc związanych z papieską historią Krakowa. Warto więc podczas zwiedzania kościoła franciszkanów przejść kilka kroków dalej i zobaczyć również słynne papieskie okno.

Czy warto zobaczyć kościół franciszkanów w Krakowie?

Zdecydowanie tak. Kościół św. Franciszka z Asyżu w Krakowie jest miejscem, w którym historia, religia, architektura i sztuka tworzą wyjątkową całość. XIII-wieczne korzenie świątyni, liczne przebudowy, ślady wielkich pożarów, niezwykłe polichromie i słynne dzieła Stanisława Wyspiańskiego sprawiają, że jest to jeden z najciekawszych kościołów krakowskiego Starego Miasta.

Warto odwiedzić go nie tylko ze względu na jego znaczenie religijne. Dla miłośników sztuki będzie to okazja do zobaczenia jednych z najważniejszych dzieł polskiej secesji, a dla osób zwiedzających Kraków – ciekawy przystanek na trasie pomiędzy Rynkiem Głównym a Wawelem.

Foto: własne