Zlate Hory w Czechach - atrakcje turystyczne

Zlaté Hory w Czechach to niewielkie miasto, położone bardzo blisko granicy z Polską. Od Głuchołaz dzieli je około 10 kilometrów, dlatego może być ciekawym celem kilkugodzinnej wycieczki podczas pobytu w Górach Opawskich. Po polskiej stronie znajduje się województwo opolskie, natomiast po czeskiej – kraj ołomuniecki i powiat Jeseník.

Miasteczko otaczają malownicze wzniesienia należące do czeskiej części Gór Opawskich, nazywanej Zlatohorską vrchoviną. Przez Zlaté Hory przepływa niewielka rzeka Zlatý potok, czyli Złoty Potok. Zarówno nazwa miasta, jak i płynącej przez nie rzeki nawiązują do najważniejszego bogactwa naturalnego tej okolicy – złota.

Dzisiaj Zlaté Hory są spokojnym, liczącym około 3700 mieszkańców miasteczkiem. Nie znajdziecie tutaj tłumów znanych z najpopularniejszych czeskich miejscowości turystycznych. Możecie natomiast zobaczyć ciekawe zabytki, poznać miejscowe tradycje górnicze oraz wybrać się na wycieczkę w góry. W pobliżu czekają również sanktuarium Maria Hilf, wieża widokowa na Biskupiej Kopie i niezwykły rezerwat przyrody Rejvíz.

Zlaté Hory, czyli miasto zbudowane na złocie

Złoto w nazwie miasta Zlaté Hory nie pojawiło się przypadkowo. Już w średniowieczu w okolicznych górach wydobywano złoto oraz inne cenne rudy. Możliwe, że prostymi metodami pozyskiwano je tutaj jeszcze wcześniej, jednak największy rozwój górnictwa nastąpił w XIII wieku.

Bogate złoża stały się przyczyną sporów pomiędzy biskupami wrocławskimi, margrabiami morawskimi i czeskimi władcami. Kontrolowanie tych terenów oznaczało bowiem nie tylko władzę nad miastem, ale przede wszystkim możliwość czerpania dochodów z wydobycia cennych kruszców. Okolica przechodziła więc z rąk do rąk, a jej historia przez kilka stuleci pozostawała ściśle związana z górnictwem.

Największy rozkwit kopalń przypadł na XVI wiek. To właśnie wtedy w okolicy znaleziono wyjątkowo duże bryły rodzimego złota, z których najokazalsze ważyły około 1,3 oraz 1,7 kilograma. Zostały one podobno przekazane cesarzowi Rudolfowi II. Podziemia pobliskiej Příčnej hory przecinają do dziś kilometry szybów, sztolni i korytarzy będących pozostałością dawnego wydobycia.

W kolejnych stuleciach znaczenie górnictwa stopniowo malało. Złóż było coraz mniej, a ich eksploatacja stawała się trudniejsza i mniej opłacalna. W XVIII wieku Zlaté Hory zaczęły przekształcać się z miasta górniczego w ośrodek tkacki.

Po II wojnie światowej podjęto próby wznowienia przemysłowego wydobycia. Badania geologiczne rozpoczęły się w 1952 roku, natomiast nowoczesna działalność górnicza ruszyła w 1965 roku. Wydobywano już nie tylko złoto, ale również srebro i rudy metali kolorowych. Ostatni symboliczny wagonik rudy wyjechał na powierzchnię 17 grudnia 1993 roku, a działalność kopalń oficjalnie zakończono 31 grudnia tego samego roku. Nie był to więc – jak czasami można przeczytać – rok 1989.

Skąd pochodzi nazwa Zlaté Hory?

Obecna nazwa Zlaté Hory, którą można przetłumaczyć jako Złote Góry, została nadana miejscowości dopiero 5 stycznia 1948 roku. Wcześniej miasto nosiło nazwę Cukmantl, pochodzącą od niemieckiego Zuckmantel.

Nowa nazwa miała podkreślać wielowiekowy związek miasta z wydobywaniem złota. Okazała się również znacznie atrakcyjniejsza pod względem turystycznym, ponieważ od razu kojarzy się z górniczą przeszłością okolicy.

Co warto zobaczyć w Zlatych Horach?

Zwiedzanie Zlatych Hor warto rozpocząć od spaceru po centrum. Sercem miasta jest podłużny rynek, czyli náměstí Svobody. Otaczają go niewysokie kamienice, a pośrodku znajduje się między innymi barokowa kolumna maryjna. Centrum nie jest duże, dlatego najważniejsze miejsca można zobaczyć podczas spokojnego spaceru.

W pobliżu rynku działa Muzeum Miejskie w Zlatych Horach. Jego ekspozycje przedstawiają historię miasta, rozwój górnictwa, miejscowe tradycje oraz życie dawnych mieszkańców. To dobre miejsce, aby lepiej zrozumieć, dlaczego wydobycie złota miało tak ogromny wpływ na rozwój całego regionu.

Najważniejszym zabytkiem sakralnym miasta jest kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Monumentalna, trójnawowa świątynia ma aż trzy wieże i stanowi jedną z najbardziej charakterystycznych budowli Zlatych Hor. Jej historia sięga XIII wieku, chociaż obecny barokowy wygląd jest rezultatem odbudowy po wielkim pożarze z 1699 roku.

Wnętrze kościoła zachwyca bogatymi polichromiami, rzeźbami i ołtarzami. Znajduje się tutaj również łaskami słynący obraz Matki Bożej Pomocnej, związany z pobliskim sanktuarium Maria Hilf. Z powodu efektownych malowideł świątynia bywa nazywana Śląską Kaplicą Sykstyńską.

Skansen górniczy Zlatorudné mlýny

Jedną z najciekawszych atrakcji Zlatych Hor jest skansen górniczy Zlatorudné mlýny, położony w malowniczej dolinie niedaleko miasta. Powstał on na początku XXI wieku jako przypomnienie dawnych metod pozyskiwania i przetwarzania złota.

W skansenie można zobaczyć rekonstrukcje młynów służących do kruszenia złotonośnej skały, piece hutnicze, drewniane zabudowania oraz urządzenia wykorzystywane niegdyś przez górników. Największą atrakcją jest możliwość samodzielnego spróbowania płukania złota. Oczywiście nie należy spodziewać się wielkich samorodków, ale samo zajęcie pozwala poczuć atmosferę dawnych poszukiwaczy cennego kruszcu.

Skansen powstał w 2001 roku, a później był stopniowo rozbudowywany. Obecnie jest jednym z najciekawszych miejsc związanych z historią górnictwa na pograniczu polsko-czeskim.

Sztolnia Pocztowa – podziemna atrakcja Zlatych Hor

Skansen górniczy nie jest dawną kopalnią udostępnioną do zwiedzania, lecz rekonstrukcją historycznego zakładu. Jeśli chcecie wejść do prawdziwych podziemnych wyrobisk, powinniście odwiedzić Sztolnię Pocztową, czyli Poštovní štolu.

Jej korytarze powstawały przez kilka stuleci podczas wydobywania złota, miedzi i innych metali. W podziemiach można zobaczyć pozostałości ręcznie drążonych chodników, drewniane konstrukcje, ślady pracy dawnych górników oraz niewielkie podziemne jeziorko. Szczególnie ciekawie prezentują się kolorowe nacieki mineralne na ścianach.

Temperatura pod ziemią pozostaje niska nawet latem, dlatego na zwiedzanie warto zabrać cieplejszą odzież i odpowiednie obuwie. Wejścia odbywają się z przewodnikiem, a ze względu na ograniczoną liczbę miejsc najlepiej wcześniej dokonać rezerwacji.

Sanktuarium Maria Hilf

Kilka kilometrów od centrum Zlatych Hor, na zalesionym zboczu Příčnej hory, znajduje się sanktuarium Matki Bożej Pomocnej, nazywane sanktuarium Maria Hilf. To jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych czeskiego Śląska.

Historia sanktuarium rozpoczęła się w czasach wojny trzydziestoletniej. Dawna świątynia została zniszczona w okresie komunistycznym, a obecny kościół wzniesiono dopiero w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Nowoczesna architektura dobrze komponuje się z otaczającymi ją górami i lasami.

Do sanktuarium można dojechać samochodem wąską, krętą drogą prowadzącą przez zbocze. Maria Hilf warto odwiedzić nie tylko z powodów religijnych. Jest to również spokojne, bardzo malowniczo położone miejsce, z którego można wyruszyć na spacer po okolicy.

Biskupia Kopa i wieża widokowa

Najbardziej znanym celem górskich wycieczek w pobliżu Zlatych Hor jest Biskupia Kopa, wznosząca się na wysokość około 891 metrów nad poziomem morza. Przez jej wierzchołek przebiega granica polsko-czeska. Jest to najwyższy szczyt polskiej części Gór Opawskich, a zarazem najwyżej położony punkt województwa opolskiego.

Po czeskiej stronie szczytu stoi kamienna wieża widokowa z 1898 roku. Przy dobrej pogodzie można z niej zobaczyć między innymi Góry Opawskie, Jesioniki, okolice Prudnika i Głuchołaz, a nawet bardziej odległe pasma górskie.

Na Biskupią Kopę prowadzą szlaki zarówno od strony polskiej, jak i czeskiej. Wycieczkę można rozpocząć między innymi w Zlatych Horach, chociaż trzeba przygotować się na podejście i przeznaczyć na trasę co najmniej kilka godzin.

Rezerwat Rejvíz i Wielkie Jeziorko Torfowe

Miłośników przyrody może zainteresować Rejvíz, czyli najwyżej położona osada na czeskim Śląsku. W jej pobliżu znajduje się narodowy rezerwat przyrody chroniący rozległe torfowiska.

Największą atrakcją jest Velké mechové jezírko, czyli Wielkie Jeziorko Torfowe. Prowadzi do niego ścieżka edukacyjna, której część biegnie po drewnianych pomostach. Trasa prowadzi przez wilgotny, tajemniczy las, dlatego nawet krótki spacer pozwala poczuć wyjątkową atmosferę tego miejsca.

Rejvíz znajduje się kilkanaście kilometrów od Zlatych Hor. Można więc połączyć zwiedzanie miasta z krótką wycieczką po rezerwacie, chociaż na spokojne poznanie wszystkich atrakcji okolicy najlepiej przeznaczyć cały dzień.

Ruiny zamków w okolicy Zlatych Hor

Na zalesionych wzniesieniach otaczających miasto zachowały się pozostałości kilku średniowiecznych zamków. Należą do nich między innymi Edelštejn, Leuchtenštejn i Koberštejn. Budowle strzegły niegdyś ważnych szlaków oraz terenów związanych z wydobyciem złota.

Do naszych czasów przetrwały jednak głównie fragmenty murów, fundamenty i ślady dawnych umocnień. Osoby oczekujące okazałych ruin mogą poczuć się rozczarowane. Miejsca te będą znacznie ciekawsze dla miłośników historii, wędrówek i mało znanych zabytków ukrytych w lesie niż dla turystów szukających monumentalnych zamków.

Kopalnia złota również po polskiej stronie granicy

Ciekawą, podobną atrakcję górniczą znajdziecie również w Polsce. Kopalnię Złota w Złotym Stoku leży około 50 kilometrów od Zlatych Hor. Udostępniona trasa prowadzi przez dawne wyrobiska, w których można zobaczyć między innymi podziemny wodospad oraz ekspozycje związane z wydobywaniem i przetwarzaniem złota.

Skansen Zlatorudné mlýny, Sztolnia Pocztowa i Kopalnia Złota w Złotym Stoku nie są identycznymi atrakcjami. Każda pokazuje górniczą historię w nieco inny sposób. Razem mogą jednak stworzyć ciekawą trasę prowadzącą śladami złota po obu stronach polsko-czeskiej granicy.

Czy warto odwiedzić Zlaté Hory?

Zlaté Hory warto odwiedzić przede wszystkim ze względu na połączenie zabytków, historii górnictwa i górskiej przyrody. Samo centrum można zobaczyć w ciągu dwóch lub trzech godzin, ale po dodaniu skansenu górniczego, Sztolni Pocztowej, sanktuarium Maria Hilf albo wycieczki na Biskupią Kopę plan szybko rozszerza się na cały dzień.

Nie jest to miejsce pełne spektakularnych i powszechnie znanych atrakcji. Jego największą zaletą jest spokojna atmosfera, ciekawa historia oraz położenie zaledwie kilka kilometrów od Polski. Zlaté Hory mogą więc być dobrym pomysłem zarówno na osobną wycieczkę, jak i na jeden z przystanków podczas poznawania Gór Opawskich i czeskich Jesioników.