Santa Maria dei Servi w Montepulciano

Gdy spacerujecie brukowanymi uliczkami Montepulciano i wspinacie się w kierunku głównego placu miasta Waszą uwagę może przyciągnąć skromna fasada jednonawowego kościoła Santa Maria dei Servi. To miejsce, choć nie tak okazałe jak katedra czy znane sanktuaria Toskanii, skrywa jedną z najstarszych i najbardziej fascynujących historii sakralnych tego miasta.

Santa Maria dei Servi w Montepulciano – trochę historii

Historia tej świątyni rozpoczyna się w XIII wieku, kiedy to zakonnicy z zakonu Servitów (Servi di Maria) przybyli do Montepulciano. Już w 1262 roku grupa siedmiu braci osiedliła się tutaj, niosąc ze sobą oddanie ku Najświętszej Maryi Pannie i chęć stworzenia miejsca modlitwy dla lokalnej wspólnoty.

Pierwotna świątynia, która powstała z ich inicjatywy, nie przetrwała w nienaruszonej formie do dziś. W XIV wieku została niemal całkowicie zburzona na rozkaz nowego podesty (włodarza) Sieny – hrabiego Mauro. On twierdził, że kościół stoi zbyt blisko fortyfikacji i stanowi zagrożenie dla obronności miasta. Choć dziś historycy traktują ten argument z przymrużeniem oka, decyzja ta niemal zaprzepaściła dziedzictwo sakralne Servitów.

Obraz Madonny w Montepulciano

Jednak nawet w najciemniejszych chwilach historii los miał dla tej świątyni niespodziankę. Gdy budynek uległ zniszczeniu, ocalało jedno szczególne dzieło. Był to obraz Madonny, który uratowała miejscowa zakonnica, Beata Margherita Funari, chowając go w swojej celi. To właśnie ten wizerunek dziś określany jest jako „Madonna della Santoreggia”. Nazwa związana z aromatem ziół cząbru, jaki podobno unosił się wokół obrazu po jego cudownym powrocie do kościoła. Według miejscowych opowieści, po dwóch latach od zburzenia pierwotnej świątyni obraz spadł z nieba w dniu Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

To wydarzenie stało się fundamentem legendy, która do dziś przyciąga pielgrzymów i ciekawskich turystów. Madonna della Santoreggia nie tylko przetrwała burzliwe dzieje, ale stała się symbolem wytrwałości wiary, łącząc średniowieczną pobożność z lokalną toskańską tradycją.

Santa Maria dei Servi w Montepulciano – gotycka fasada, wnętrze z wielu epok

Gdy już odbudowano kościół, Santa Maria dei Servi zaczęła żyć kolejnymi epokami. Choć jej gotycka fasada z charakterystycznym portalem ostrołukowym i regularnymi blokami travertynu przyciąga wzrok. Natomiast wnętrze schroniło w sobie świadectwa późniejszych stylów artystycznych.

Na przełomie XVII i XVIII wieku budynek przeszedł dużą metamorfozę. Dzięki projektowi jezuickiego architekta Andreii Pozzo, uzyskał wystrój zgodnie z duchem baroku. Prace rozpoczęły się w 1701 roku, a już rok później nastąpiło poświęcenie ołtarza głównego. Przebudowa zakończyła się w 1712 roku. Choć Pozzo zaprojektował bogate dekoracje stiukowe i całą koncepcję wnętrza, nie miał okazji osobiście nadzorować całego procesu budowy. Niektóre elementy łączą w sobie różne style i materiały.

W efekcie Santa Maria dei Servi jest dziś interesującym miksem średniowiecznej prostoty i barokowej teatralności. Gdy przekroczycie próg świątyni, zauważycie jednonawową przestrzeń, rozświetloną światłem wpadającym przez okna, gdzie obok siebie stoją dzieła sztuki ze średniowiecza i baroku.

Santa Maria dei Servi nie jest najczęściej odwiedzanym miejscem w Montepulciano. Stoi w cieniu potężnej Katedry Santa Maria Assunta i innych monumentalnych zabytków miasta. Dla turystów to doskonały przystanek w drodze do bardziej znanych atrakcji miasta. Położona tuż przy Bramie Santa Maria, tuż obok znanej winnicy Gattevecchi, zachęca do krótkiego zatrzymania się w ciszy i refleksji.

Foto: własne