Muzeum Militarnych Dziejów Śląska

Muzeum Militarnych Dziejów Śląska w Pszczynie to nie tylko kolejna placówka wystawiennicza ale skarbnica lokalnej historii, opowiedziana przez pryzmat militariów, losów ludzi i walk, które przetoczyły się przez Śląsk. Założone z pasji do historii i pamięci o tragicznych, ale i chwalebnych momentach regionu, muzeum przyciąga zarówno miłośników militariów, jak i tych, którzy pragną zrozumieć złożoność śląskich dziejów.

Muzeum Militarnych Dziejów Śląska w „Domku Ogrodnika”

Siedziba muzeum, znana jako „Domek Ogrodnika”, to budynek o bardzo ciekawej przeszłości. Powstał w latach 1881–1883 w stylu neobaroku francuskiego jako tzw. „Domek przy Bramie”, czyli budynek straży parkowej w Parku Zamkowym w Pszczynie.

Co ciekawe, w budynku znajdowała się także niewielka łaźnia miejska, a w niej kabiny z wannami. W pierwszych latach XX wieku (1902–1914) nazywano go po prostu „Łaźnią” (Badehaus), a później – gdy zamieszkał w nim ogrodnik – „Domkiem Ogrodnika”.

Po II wojnie światowej budynek pełnił różne funkcje, między innymi służył jako siedziba Straży Miejskiej.

Geneza i misja muzeum – skąd wziął się pomysł

Założenie muzeum to efekt inicjatywy lokalnych pasjonatów historii, zrzeszonych w stowarzyszeniu „Pro Memoria Stowarzyszenie Bitwy pod Pszczyną 1939”.

Początki sięgają 2010 roku, kiedy grupa osób postanowiła utrwalić pamięć o bitwie pszczyńskiej z września 1939 r. Wydarzenie to przez wiele lat było marginalizowane w publicznej pamięci. Stowarzyszenie formalnie zarejestrowano w maju 2011 roku, a już wkrótce ich ambicje urosły – chciało stworzyć nie tylko lokalne miejsce pamięci, ale muzeum o szerszym zasięgu, opowiadające wojskowe dzieje Śląska.

Architektura, budynek, zasoby – to wszystko było na miejscu, ale wymagało odnowienia. Członkowie stowarzyszenia osobiście włączyli się w remont: inwentaryzowali eksponaty, odnawiali sale muzealne i teren wokół „Domku Ogrodnika”. Dzięki wsparciu lokalnych władz i darczyńców projekt ruszył pełną parą.

Ekspozycje – co można zobaczyć w muzeum?

Muzeum Militarnych Dziejów Śląska oferuje bogatą ekspozycję, która obejmuje różne okresy historii. Zobaczymy tutaj między innymi wystawy poświęcone ważnym wydarzeniom: wojnom śląskim, konfederacji, przemarszom wojsk, roli garnizonów na Śląsku. Są zabytki mil­i­tarne z cza­sów pre­his­to­rycznych, starożytnych, średniowiecznych i późniejszych.

Poznamy tu Śląsk w czasach monarchii Henryków śląskich, wpływ konfliktów krzyżackich, wojny trzydziestoletniej, przemarsz wojsk Jana III Sobieskiego pod Wiedeń i wiele innych znanych z historii wydarzeń. Nie brakuje ważnych postaci. Są tu na przykład królowie tacy jak Bona i Jan II Kazimierz.

Duży nacisk położony jest na ukazanie rozwoju militariów, technologii wojennej i udziału Śląska w konfliktach XIX i XX wieku. Są eksponaty z powstań śląskich, pierwszej i drugiej wojny światowej. W tym mapy, fotografie i liczne dokumenty. Ukazują nie tylko aspekty militarne tamtych wydarzeń, ale też martyrologię, podziemie niepodległościowe i powojenne losy żołnierzy. Wiele z tych ważnych wydarzeń ukazano w postaci obrazów artysty J. Misiaka.

Można zobaczyć stroje wojskowe z różnych epok, makiety dawnych budowli obronnych. Jest bardzo dużo książek, historycznych czasopism, a także pamiątki po znanym historyku – profesorze Stanisławie Grodziskim.

Ekspozycje znajdują się w dwóch budynkach, a także na podwórzu.

Muzeum Militarnych Dziejów Śląska – działalność edukacyjna i społeczna

Muzeum to nie tylko wystawy – to też aktywne centrum edukacyjne. Regularnie organizuje lekcje historii, współorganizuje imprezy rocznicowe, prowadzi archiwum, bibliotekę i czytelnię. Wydaje własne publikacje. Na przykład „Wspom­nienia dziecka – zesłańca z Kazachstanu” Ludwika Kamińskiego, „Diariusz czasów wojennej tułaczki (1940–1947)” płk. Mieczysława Heroda, „Pszczyna i ziemia pszczyńska podczas II wojny światowej” Mariana Małeckiego.

Wszystkim zajmują się pasjonaci – historycy, naukowcy, nauczyciele. Współpracują z instytucjami naukowymi takimi jak Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Śląski, Instytut Pamięci Narodowej i inne podmioty muzealne. Lokalna społeczność jest również bardzo zaangażowana – mieszkańcy przekazują eksponaty, wspierają inicjatywy edukacyjne i rekonstrukcyjne.

Warto wiedzieć, że zwiedzanie jest bezpłatne. Placówka znajduje się na terenie pszczyńskiego parku, blisko zamku i Muzeum Prasy Śląskiej. Warto wszystkie te miejsca odwiedzić podczas wycieczki do Pszczyny.

Foto&Film: własne