Kościół franciszkanów w Cieszynie

Większość turystów odwiedzających Cieszyn kieruje swoje kroki na Rynek lub do słynnej rotundy św. Mikołaja na Wzgórzu Zamkowym. Tymczasem zaledwie kilka minut spaceru od centrum, przy ulicy Szersznika, znajduje się jeden z najbardziej niedocenianych zabytków miasta – kościół św. Krzyża wraz z dawnym klasztorem jezuickim, obecnie użytkowanym przez franciszkanów. To miejsce spokojne, pełne historii i pięknych detali. Poznajcie kościół franciszkanów w Cieszynie.

Kościół franciszkanów w Cieszynie – barokowa perła poza głównym szlakiem

Choć dziś świątynia kojarzona jest z franciszkanami, jej historia rozpoczęła się od jezuitów. Zakon przybył do Cieszyna około 1670 roku, otrzymując kilka kamienic oraz niewielką kaplicę, wzniesioną w 1674 roku. W 1707 roku została ona rozbudowana do obecnego kościoła. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku świątynia zmieniła gospodarzy, a podczas wielkiego pożaru Cieszyna w 1789 roku została poważnie zniszczona. Jej odbudowę zawdzięcza przede wszystkim wybitnemu cieszyńskiemu uczonemu i społecznikowi, ks. Leopoldowi Janowi Szersznikowi. To właśnie wtedy kościół otrzymał swoją charakterystyczną późnobarokową fasadę z wieżą.

Franciszkanie pojawili się w dawnych zabudowaniach klasztornych dopiero pod koniec XX wieku. Sam budynek klasztoru ma jednak znacznie bogatszą historię. Po kasacie jezuitów mieściła się tutaj słynna biblioteka i muzeum ks. Szersznika, później budynek pełnił różne funkcje, a po gruntownej renowacji ponownie służy wspólnocie zakonnej.

Późnobarokowa architektura

Kościół św. Krzyża jest stosunkowo niewielką, trójprzęsłową świątynią halową, jednak jego elegancka architektura robi duże wrażenie. Najbardziej charakterystycznym elementem jest harmonijna późnobarokowa fasada, płynnie przechodząca w wieżę. W niszach umieszczono też figury św. Franciszka z Asyżu oraz św. Józefa z Dzieciątkiem.

Wnętrze zachowało spokojny, klasyczny charakter późnego baroku. Nie jest przeładowane dekoracjami, dzięki czemu można dokładnie zauważyć niemal każdy z detali.

Kościół franciszkanów w Cieszynie – co warto zobaczyć we wnętrzu?

Najcenniejszym elementem wyposażenia jest późnobarokowy ołtarz główny z końca XVIII wieku. W jego centrum znajduje się duży obraz Ukrzyżowania, a tabernakulum ozdabia efektowna płaskorzeźba. Całość uzupełniają figury adorujących aniołów. W bocznym ołtarzu znajduje się obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, natomiast przy ścianie można zobaczyć XVIII-wieczny obraz św. Franciszka Ksawerego, przypominający o jezuickiej historii świątyni.

Warto zwrócić uwagę również na barokowo-klasycystyczną ambonę zwieńczoną tablicami Dekalogu oraz figurą Ducha Świętego. To jeden z ciekawszych elementów wyposażenia kościoła, rzadko dostrzegany przez zwiedzających.

Dlaczego warto tu zajrzeć?

Kościół św. Krzyża nie należy do najczęściej odwiedzanych atrakcji Cieszyna. Leży nieco na uboczu głównej trasy prowadzącej od rynku na Wzgórze Zamkowe, dlatego wielu turystów pomija go nieświadomie. Tymczasem to miejsce pozwala zobaczyć mniej znane oblicze miasta – spokojne, autentyczne i pozbawione tłumów. To również jeden z najlepiej zachowanych przykładów późnobarokowej architektury sakralnej w Cieszynie oraz ważna pamiątka po działalności jezuitów i znak teraźniejszej obecności franciszkanów.

Zwiedzanie świątyni zajmuje kilka minut, ale warto poświęcić jej więcej czasu, by dostrzec liczne detale wystroju oraz poznać historię miejsca nierozerwalnie związaną z postacią ks. Leopolda Jana Szersznika.

Inne zabytkowe kościoły Cieszyna

Będąc w Cieszynie, warto odwiedzić również dwa inne wyjątkowe kościoły. Na Wzgórzu Zamkowym znajduje się romańska rotunda św. Mikołaja – jedna z najstarszych i najlepiej zachowanych budowli tego typu w Polsce, znana również z banknotu dwudziestozłotowego. Z kolei przy placu Dominikańskim stoi kościół św. Marii Magdaleny – dawna świątynia dominikanów, której gotyckie początki sięgają XIII wieku, wielokrotnie przebudowywana po pożarach i dziś należąca do najważniejszych zabytków sakralnych miasta. Razem z kościołem św. Krzyża tworzą one niezwykle ciekawy szlak ukazujący niemal tysiąc lat chrześcijańskiej historii Cieszyna.

Foto: własne