Katowice Panewniki - Bazylika, kalwaria, szopki

Katowice Panewniki to jedna z najbardziej rozpoznawalnych południowych dzielnic miasta. Od ponad stu lat jej sercem jest monumentalna neoromańska świątynia pw. św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, prowadzona przez ojców franciszkanów z Zakonu Braci Mniejszych. Przyciąga zarówno pielgrzymów, jak też i turystów szukających ciszy, historii i zieleni.

Bazylika franciszkanów w Panewnikach

Panewnicka bazylika należy do największych i najbardziej charakterystycznych kościołów na Górnym Śląsku. Jej bryła wyróżnia się dwiema masywnymi wieżami, a także centralną kopułą zwieńczoną figurą św. Franciszka z Asyżu, patrona zakonu.

Najważniejsze liczby i fakty:

wysokość fasady: 28 m
wysokość wież: 48 m
długość świątyni: 76 m
dach pokryty jest blachą miedzianą, która z czasem nabrała też charakterystycznej zielonkawej patyny
nad głównym wejściem znajduje się imponująca 7-metrowa rozeta witrażowa

Wnętrze bazyliki robi ogromne wrażenie przestrzenią. Uwagę zwraca rozbudowane prezbiterium podzielone na część dolną i górną oraz polichromie przedstawiające sceny z życia św. Franciszka, autorstwa Norberta Paprotnego.

W świątyni znajduje się też kilka kaplic bocznych. W jednej z nich przez cały dzień trwa adoracja Najświętszego Sakramentu, co sprawia, że bazylika jest miejscem modlitwy również poza godzinami nabożeństw.

Katowice – Panewniki i Kalwaria Panewnicka

Tuż obok bazyliki, na terenie około 8 hektarów, rozciąga się Kalwaria Panewnicka – jeden z najpiękniejszych parkowo-sakralnych zespołów w regionie. Wśród starych drzew rozmieszczono kaplice i kapliczki Drogi Krzyżowej oraz kapliczki różańcowe.

Najstarszym elementem Kalwarii jest Grota Lurdzka z 1905 roku. Co ciekawe, nabożeństwa odprawiano w niej jeszcze przed ukończeniem budowy samego kościoła.

Pierwsze plany Drogi Krzyżowej pojawiły się w 1911 roku, jednak realizacja – przerywana przez wojny i problemy finansowe – zakończyła się dopiero w latach 50. XX wieku. Łącznie Droga Krzyżowa składa się z 12 kaplic. Natomiast stacje XI, XII i XIII znajdują się w jednym miejscu (niewielkim kościele na górce ponad kalwarią).

Przez teren Kalwarii przepływa rzeka Kłodnica, nad którą przerzucono kilka niewielkich mostków. To miejsce idealne zarówno do modlitwy i zadumy, jak i spokojnych spacerów – piękne o każdej porze roku.

Szopki w Panewnikach – wizytówka miejsca

Za twórcę pierwszej szopki bożonarodzeniowej uznaje się św. Franciszka z Asyżu, który w 1223 roku w Greccio odtworzył scenę Narodzenia Pańskiego. Nic więc dziwnego, że właśnie franciszkanie do dziś słyną z wyjątkowych szopek.

W okresie Bożego Narodzenia do Panewnik przybywają tysiące pielgrzymów i turystów, szczególnie rodzin z dziećmi. Tutejsza szopka uznawana jest za jedną z największych i najpiękniejszych w Europie. Budowana jest od 1949 roku w centralnej części bazyliki, za ołtarzem, ma około 30 m szerokości i 18 m wysokości. Natomiast figurka Dzieciątka Jezus pochodzi z Betlejem

Od 1994 roku funkcjonuje także ruchoma szopka boczna, dostępna zazwyczaj od końca grudnia do 2 lutego. Oprócz postaci biblijnych pojawiają się w niej również święci i postacie z historii Polski, m.in. św. Maksymilian Kolbe, św. Jan Paweł II, św. Jadwiga.

W tym samym pomieszczeniu można zobaczyć kolekcję kilkunastu szopek z różnych stron świata – m.in. włoskich, niemieckich, afrykańskich. Dodatkową atrakcją jest szopka w ogrodzie klasztornym.

Ciekawostki o Panewnikach

Bazylika w Panewnikach była przez lata największym kościołem w Katowicach. Natomiast w okresie świątecznym Panewniki odwiedza nawet kilkaset tysięcy osób. Kalwaria pełni dziś także funkcję parku miejskiego, chętnie odwiedzanego przez mieszkańców okolicznych dzielnic. Kompleks klasztorny był również w przeszłości ważnym ośrodkiem życia religijnego i kulturalnego Górnego Śląska.